Sanzaru

Đi dạo một số ngôi đền ở Châu Á và Nhật Bản, bạn sẽ bắt gặp hình tượng 3 con khỉ bịt mắt, bịt tai và bị miệng ngồi kế nhau. Hình tượng này xuất hiện từ thế kỷ 17 ở Nhật Bản, với ý nghĩa nhắc nhở người thành tâm “Không thấy – không nghe – không nói” những điều bất thiện (See no evil. Hear no evil. Speak no evil)

Bốn thế kỷ đã trôi qua. Trong thời đại số ngày nay, thời gian “sống” trên mạng xã hội của phần đông thị dân có khi còn nhiều hơn thời gian “sống” ngoài đời thực. Nên chăng, ta cần update cho câu châm ngôn trên thành: Không thích, không bàn, không chia sẻ điều bất thiện (Like no evil. Comment no evil. Share no evil)

Mạng xã hội đã cho thấy sức mạnh thần kỳ của công nghệ trong việc lan toả một mẩu tin. Nếu ngày xa xưa, người ta phải túm năm tụm bảy ở một quán nước đầu làng để hóng chuyện trên trời dưới bể, thì ngày nay, chỉ cần 1 cú click Share, mẩu tin có thể được truyền theo cấp số nhân đến nhiều tài khoản khác nhau.

Và vấn đề bắt đầu nảy sinh từ việc không ai kiểm chứng thông tin trước khi nhấn nút Share diệu kỳ ấy. Dù rằng các bạn Share với ác ý một tin đồn vô căn cứ, hay Share thiện ý một mẩu tin “tốt” và “hữu ích”, hãy biết rằng sức công phá của mẩu tin ấy có thể được nhân rộng tới mức nào.

Cho nên dạo gần đây, báo chí mới xuất hiện nhan nhản một dạng tiêu đề “Sự thực đằng sau…” để chữa cháy cho những thông tin sai trái được Share vô tội vạ.

Chẳng hạn, mấy ngày gần đây trên mạng rộ lên “bức tâm thư” của một cô giáo xứ Nghệ gửi cho bà chủ tịch tập đoàn TH True Milk, với những lời lẽ rất gay gắt và xúc động. Thế là bức thư lan toả với tốc độ chóng mặt, người ta đòi tẩy chay TH True Milk để quay về với sữa bột hoàn nguyên dấu yêu. Thì a ha, một bài báo vạch trần các điểm vô lý của “bức tâm thư” bất ngờ xuất hiện.

Bức tâm thư gửi TH Milk – Tôi nghe như vầy:

http://vitalk.vn/threads/la-thu-cua-mot-co-giao-xu-nghe-gui-chu-tich-tap-doan-th-true-milk.944565/

Bức tâm thư gửi TH Milk – Sự thật là vầy:

http://www.nguoiduatin.vn/su-thuc-buc-tam-thu-gui-chu-tich-tap-doan-th-true-milk-a131230.html

Hay như vụ tấm bảng chỉ đường 5000đ gần đây, một bạn phóng viên Mương 14 đã mạnh miệng gọi chủ nhân tấm bảng là “con sâu ý tưởng lạ đời” (?) thì sau vài ngày, sự thực ai sâu ai bướm đã rõ.

Bảng chỉ đường 5000đ – Tôi nghe như vầy:

http://kenh14.vn/xa-hoi/bang-chi-duong-5000-donglan-gay-soc-o-sai-gon-20140408024035492.chn

Bảng chỉ đường 5000đ – Sự thật là vầy:

http://vietbao.vn/The-gioi-tre/Mot-lan-chi-duong-5000-dong-vi-sao/2131817609/475/

Và còn vô số những “tâm thư”, “tuyên ngôn”, “hiện trạng”… gây sốc, kèm theo là những “sự thực đằng sau…” xuất hiện sau đó vài ba ngày. Đơn cử như vụ thuốc gia truyền trị sởi thực ra là… thuốc trị nấm, vụ nhà ngoại cảm giả tạo hài cốt…

Có được một chỗ đứng trên mặt báo lớn bây giờ dễ lắm. Các tờ Tuổi Trẻ, Thanh Niên… còn dành hẳn những chuyên mục cho quảng cáo, PR với những danh từ mỹ miều “Doanh nghiệp tự giới thiệu”, “Chuyện học hành” (phân biệt với mục “Giáo dục” chính thống)… thì nói chi những tờ báo với tiếng tăm nhỏ nhắn hơn.

Bởi thế nên trước khi Like, Comment hay Share bất cứ thông tin gì, tôi nghĩ các bạn nên làm 2 điều:

1. Truy xét rõ nguồn gốc thông tin từ các trang và chuyên mục uy tín (đây là điều thầy tôi, 1 Fullbrighter từng học 7 năm ở Mỹ khuyên sinh viên)

2. Đợi chừng vài ngày xem cái mẩu tin thần kỳ “Sự thực đằng sau…” có xuất hiện hay không. Kẻo không sẽ hố to đấy!

Đăng Trình

Advertisements

One thought on “Like no evil. Comment no evil. Share no evil.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s