Dayhoc3
Mấy hôm nay cư dân mạng xôn xao về một phát ngôn của tiến sĩ Đoàn Lê Giang, đề nghị dạy tiếng Hán cho học sinh để giúp các em vững tiếng Việt hơn. Có lẽ vì tâm lý “bài Trung” đang ngự trị trong đa số đám đông, nên người ta đã nổi giận mà miệt thị, mà bài xích cái phát ngôn ấy.
Mà ông cha ta có câu, “Giận quá mất khôn”, áp dụng trong trường hợp này thì đúng quá. Ông tiến sĩ ấy có một quan sát rất đúng về nhóm từ Hán Việt, rằng chính sự kém thông thạo nhóm từ này đã khiến vốn từ của giới trẻ trở nên nghèo nàn và kém cỏi so với các bậc tiền nhân.
Vậy trừ phi các bạn cố tình đánh tráo khái niệm giữa “tiếng Hán” và “từ Hán Việt”, tôi thấy không có lý do gì để phản đối việc mở rộng vốn từ Hán Việt cho lớp trẻ cả.
Nên nhớ, tiếng Hán là ngôn ngữ học thuật, văn chương, chính trị của cha ông trong suốt 1000 năm và còn hơn thế nữa. Vì thế trong kho từ vựng của tiếng Việt, có rất nhiều từ ngữ được vay mượn từ tiếng Hán. Nếu bạn giở thử một bài báo hay một trang sách bất kỳ, chắc chắn bạn sẽ bắt gặp ít nhất một hai từ Hán Việt hoặc mang gốc Hán. Nói nào ngay, truyện Kiều mà hầu hết học giả đều ca ngợi là “viên ngọc quý trong kho tàng văn học Việt Nam”, hết đa phần là từ Hán Việt.
Mở rộng vốn từ Hán Việt không phải vì hoài cổ, hay không “hội nhập quốc tế”, mà vì muốn làm vững cái gốc ngôn ngữ Việt của mình, để khi phải chuyển ngữ những khái niệm từ tiếng Anh sang tiếng Việt cho gọn gàng, cho xuôi tai, thì không đến nỗi lúng túng như gà mắc tóc. Từ Hán Việt được cái lợi là rất ngắn gọn, súc tích mà hàm nghĩa sâu xa, có thể dùng để định danh nhiều khái niệm phức tạp, chẳng hạn như “toàn cầu hoá”, “quyền tài phán” hay “truyền thông đa phương tiện”.
Nếu nói là muốn giữ gìn sự “trong sáng” của tiếng Việt, thì trước hết tôi muốn các bạn định nghĩa cái sự “trong sáng” ấy là gì? Tôi đố các bạn tìm được một thứ ngôn ngữ nào hoàn toàn “thuần khiết”, không vay mượn từ bất cứ nền văn hoá nào khác trên thế giới đấy. Tiếng Anh mượn từ tiếng Pháp, tiếng Latin, tiếng Ý. Tiếng Nhật mượn từ tiếng Hán, tiếng Mỹ. Hễ có giao thoa là có vay mượn.
Với nhiều năm lăn lộn trong nghiệp viết lách, tôi định nghĩa việc giữ gìn sự “trong sáng” của tiếng Việt trên nguyên tắc: Nếu có thể sử dụng từ thuần Việt mà câu cú vẫn rõ nghĩa, thì không nên lạm dụng từ Hán Việt. Nếu có thể nói “chia tay” được, thì tôi sẽ không dùng “tạm biệt”, “tiễn biệt” hay “tống biệt”. Nhưng nếu ngữ cảnh bắt buộc phải dùng từ Hán Việt, chẳng hạn như trong những dịp đại lễ, thì chẳng có lý gì tôi phải tránh cả. Tổng thống Obama “hội đàm” với Thủ tướng Malcolm Turnbull, chứ không phải “gặp gỡ và nói chuyện”.
Tóm lại, thứ gì thuộc về lịch sử, hãy trả lại cho lịch sử. Chúng ta chấp nhận rằng mình đã từng có những giao thoa lịch sử với người láng giềng phương Bắc, và nhờ vào đó mà chúng ta có những tuyệt tác như Truyện Kiều hay Nam Quốc Sơn Hà (lưu ý: bản tuyên ngôn đầu tiên của chúng ta được viết toàn bằng từ Hán Việt!), mà vốn từ của chúng ta phong phú hơn.
Việc hiểu ý nghĩa của các từ Hán Việt và vận dụng chúng trong giao tiếp, truyền thông hằng ngày của chúng ta thì không có gì sai cả. Nhưng việc đề nghị dạy và học tiếng Hán (Hoa) như một ngôn ngữ thứ hai thì lại là một biện luận ngô nghê. Người Anh ngày nay không cần học tiếng Hy Lạp để hiểu các trước tác của Socrates, Plato hay Aristotle, cũng như các giáo dân Thiên Chúa Giáo không cần học tiếng Hebrew để đến gần hơn với Thượng Đế của họ. Hiểu được cội nguồn và biết cách vận dụng từ vựng tiếng Việt sao cho khéo, là đủ!
Đăng Trình
Advertisements

3 thoughts on “Học từ Hán Việt, vì sao phải xoắn?

    1. Ừm, mình biết chứ bạn, và như mình nói ở cuối bài, mình không tán đồng việc dạy chữ Hán hay chữ Nôm. Mình chỉ đồng ý với sự cần thiết phải mở rộng vốn từ Hán Việt mà thôi.

      1. mình không biết thời của bạn thế nào chứ thời mình đi học, lớp 6 trong bộ môn Từ ngữ thì đã có một tuần học về chữ Hán Việt, mình rất thích, cô giáo dạy cũng rất hay, và toàn bộ những gì cô dạy mình đã đủ đùng đến tận bây giờ là 80%, 20% còn lại là tích góp thêm 😀

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s