happy-journalist

Trong thời buổi thông tin nhiễu nhương, nhất là với tốc độ lan truyền thông tin đến chóng mặt của mạng xã hội, việc thông thạo một số kỹ năng báo chí sau đây sẽ giúp bạn – dù làm bất cứ ngành nghề gì – tránh khỏi việc tiếp tay cho những tin đồn thất thiệt, hoặc rơi vào bẫy của các chuyên gia truyền thông mạng lão luyện, như vụ nước mắm nhiễm thạch tín vừa qua.

1. Kiểm chứng thông tin

Với những công cụ sẵn có như Google và Facebook, chỉ cần vài cú click chuột là bạn có thể kiếm chứng được xem liệu thông tin đọc được trên mạng xã hội có đáng tin hay không.

Nhiều người có thói quen chỉ đọc lướt qua tựa đề bài báo rồi nhấn nút chia sẻ ngay. Điều đó khiến bạn dễ dàng trở thành nạn nhân của các cây bút chuyên viết tựa đề theo dạng mồi nhử (click-bait), cố tình lái câu chuyện theo hướng giật gân hoặc thậm chí tiêu cực để thu hút sự chú ý của người đọc.

Ngoài ra, nhiều độc giả chỉ thích share những điều củng cố cho quan điểm của mình. Trong một case study gần đây của tờ New York Times, một người tên Eric Tucker đã tweet 3 bức ảnh chụp một đoàn xe bus nối đuôi nhau ở Austin, Texas và cho rằng đó là những người được trả tiền để biểu tình chống Trump. Đoạn tweet nhận được trên 14,000 likes và 16,000 retweets.

Thế nhưng chỉ vài ngày sau khi công ty xe bus xác minh rằng đó chỉ là một đoàn khách dự hội nghị, thì ông Eric đã đăng một tweet khác để cải chính thông tin trên. Đoạn tweet cải chính chỉ nhận được 27 likes và 29 retweets sau một tuần. (Xem: http://nyti.ms/2gaEOaN)

Điều đó cho thấy, người ta thường share để thoả cái tôi của mình, để củng cố rằng niềm tin của mình đúng, thay vì bõ công kiểm chứng xem nội dung tin có thật hay không. Bởi thế nên những câu chuyện hoang đường như đại bàng tự rỉa lông và đập vỡ mỏ để kéo dài tuổi thọ, hay chuyện “Phật dạy” về nghĩa vợ chồng mới được share tràn lan trên mạng.

2. Góc nhìn đa chiều

Dĩ nhiên, mỗi người đọc và người viết đều có những quan điểm khác nhau về cùng một vấn đề, tuỳ theo hệ thống giá trị và nhân sinh quan của mỗi người. Thế nhưng với những cây bút chuyên nghiệp, thì việc bảo đảm một bài viết có ít nhất 2 góc nhìn khác nhau của người trong cuộc là vô cùng quan trọng.

Việc cung cấp những góc nhìn đa chiều không chỉ thể hiện tác phong chuyên nghiệp của nhà báo, mà còn trao cho người đọc quyền tự phân tích, đánh giá sự việc dựa trên những dữ liệu có sẵn, thay vì nhào nặn câu chuyện theo ý của người viết hoặc một thế lực đằng sau.

3. Tư duy phản biện

Việc tiếp nhận và chấp nhận những góc nhìn khác nhau, bên cạnh đó, còn là bước đầu tiên để phát triển tư duy phản biện, tức khả năng nắm bắt được lý luận của người viết và xác định xem họ đúng hay sai, đúng ở điểm nào, sai ở điểm nào, và liệu họ có cố tình lập lờ đánh lận con đen không.

Điều này là cực kỳ thiết yếu, bởi nếu không biết đánh giá, sàng lọc thông tin, thì chính chúng ta sẽ trở thành nạn nhân của truyền thông, dễ dàng bị các tổ chức giấu mặt chi tiền thao túng thông qua những bài PR ngầm, hay những bài báo cố tình phao tin thất thiệt.

Nói tóm lại, độc giả ngày nay đang tiếp xúc với một lượng thông tin khổng lồ đến từ nhiều nguồn khác nhau, và không chỉ giới hạn trong các phương tiện truyền thống như báo giấy hay truyền hình.

Điều đó tự thân nó đã là một con dao hai lưỡi, và nếu chúng ta không biết cách bảo vệ mình trước những tin giả, tin xấu… thì họ không chỉ biến mình thành nạn nhân, mà còn có thể ảnh hưởng đến cả những người mà chúng ta chia sẻ thông tin tới.

Đăng Trình

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s